Lees volledig by Kultuurdagboek

1. 1874: Die eerste trek na Damaraland vind plaas. Toe Gert Alberts op hierdie dag sy plaas naby Pretoria verlaat het was dit die begin die Dorslandtrek. Met dertien huisgesinne, hoofsaaklik uit die distrikte Pretoria en Rustenburg, is die volgende jaar die moeisame tog deur die Kalahariwoestyn na die Ngamimeer aangepak.

2. 1914: Die Hertzogprys word ingestel. Lees hieroor in hoofartikel.

Johannes Calvyn (Jean Cauvin), teoloog, kerkleier, opvoedkundige, skrywer van die Institusie, stigter van die Akademie van Genève en leier van die kerkhervorming in oa Brittanje, Skotland, Duitsland, Pole, Hongarye, Nederland en Switserland, is in 1564 in Genève, Switserland, oorlede.

Hannes Ollewagen

Jes. 41:8-20

“Wees nie bevrees nie, want Ek is met jou; kyk nie angstig rond nie, want Ek is jou God. Ek versterk jou, ook help Ek jou, ook ondersteun Ek jou met my reddende regterhand.” (:10)

Hoeveel gerusstelling bring hierdie woorde nie in ’n mens se gemoed nie. Die versekering van die lewende God se nabyheid, hulp en ondersteuning. ’n Mens moet egter met erns hierdie gedeelte bestudeer en verstaan dat die mens nie die sentrale en belangrikste tema van hierdie gedeelte is nie. God behoort die beklemtoning te wees en nie die mens nie. Die mens is maar die werktuig in God se hand waardeur Hy verheerlik word en waardeur sy grote krag openbaar word. “Wees nie bevrees nie, wurmpie Jakob, volkie Israel! Ék help jou, spreek die HERE, en jou Losser is die Heilige van Israel. Kyk, Ek maak jou tot ’n skerp, nuwe dorsslee wat baie tande het: jy sal berge dors en fyn maal, en heuwels maak soos kaf. Jy sal hulle uitwan, en die wind sal hulle wegneem en die storm hulle verstrooi; maar jy sal juig in die HERE, jou beroem op die Heilige van Israel.” (:14-17).

KULTUURDAGBOEK 26 MEI

Lees volledig by Kultuurdagboek

Die Tweede Wêreldoorlog se nawerking op die ekonomiese en maatskaplike gebied het 'n invloed op die politieke gesindhede van mense gehad wat uiteindelik die Nasionale Party sou bevoordeel. In dié tyd het hierdie party ook sy kleurbeleid, in 1938 op 'n Uniale kongres gereformuleer, sterk op die voorgrond gebring en is die beleid van apartheid al sterker bepleit.

In die geledere van die Verenigde Party het 'n liberale vleuel onder leiding van JH Hofmeyr ontstaan wat apartheid teengestaan het.

In 1946 het dr Malan en mnr NC Havenga, leier van die kleiner Afrikanerparty, 'n samewerkingsooreenkoms gesluit wat in 1948 tot 'n verkiesingsooreenkoms uitgegroei het. In die algemene verkiesing op hierdie datum het die strydpunte van apartheid teen die gelykstelling van die rasse 'n belangrike rol gespeel naas ekonomiese vraagstukke en die Smutsregering se optrede tydens die oorlog en daarna.

Lees volledig by Kultuurdagboek

1. Die Nasionale Party onder dr DF Malan kom aan bewind in 1948. Lees hieroor in hoofartikel.

2. 1969: Die FAK se Ekonomiese Komitee word gestig: Nadat die Uitvoerende Komitee van die FAK op 16 Februarie 1968 besluit het dat die bates van die Ekonomiese Instituut by die FAK ingelyf word, het hy op 26 Mei 1969 besluit om met die ontbinding van die instituut 'n Ekonomiese Komitee in te stel om hom steeds te beywer vir die ekonomiese belange van die Afrikaner en om die FAK van advies oor sy geldsake te dien.

Wanneer ‘n mens iets ongewoon of buitengewoon beplan, moet jy ook die gevolge in ag neem en ook daarvoor beplanning maak. Hoe meer jou voorgenome aksie ingrypend gaan wees in die status quo, hoe intensiewer moet die beplanning wees om die gevolge die hoof te bied.

Die ANC het nooit beplan om die land sodanig te regeer dat dit meer as ‘n paar jaar suksesvol kan voortbestaan nie. ‘n Mens kan lank redeneer of dit ‘n geval van ‘n onsuiwere invalshoek, doelbewuste korrupsie, bloot onbekwaamheid, of ‘n kombinasie van al drie hierdie faktore is.

Enige ekonoom of politikus sou kon toegee dat die wanbalans van die verlede herstel moes of kon word deur ‘n tydelike ontplooiïng van kaders – hoofsaaklik om hulle te vergoed vir hulle opoffering gedurende apartheid – met die klem op “tydelik”. Jy sou selfs verder kon gaan en Swart Ekonomiese Bemagtiging ‘n plekkie in die son gee, so ook Transformasie en Regstellende Aksie.

Lees volledig by Kultuurdagboek

1. 1900: Wanhoop pak die Boereleiers. Die geslaagde noordwaartse opmars van die Britse magte in die Tweede Vryheidsoorlog van Bloemfontein na Transvaal het wanhoop en vertwyfeling by sowel regeringslede as offisiere en baie burgers laat ontstaan, selfs by pres Kruger en genl Louis Botha. Daarteenoor het pres MT Steyn en genl CR de Wet van die Vrystaat en genl Koos de la Rey en staatsekretaris Reitz van Transvaal onwrikbaar in die Vryheidstryd gebly. Op 25 Mei het 'n twyfelmoedige genl Botha by pres Kruger op die byeenroeping van die twee Transvaalse Volksrade aangedring.

Ds A.E. van den Berg

“Verder, broeders, alles wat waar is, alles wat eerbaar is, alles wat regverdig, alles wat rein is, alles wat lieflik is, alles wat loflik is – watter deug en watter lof daar ook mag wees, bedink dit” (Fil.4:8)

Bepeinsing is 'n geestelike oefening wat gelowiges deur die eeue beoefen: “En Isak het teen die aand uitgegaan om te peins in die veld…” (Gen.24:63). Bepeinsing is tyd wat opsy gesit word om diep oor die dinge van God na te dink. En dis nodig want God is so 'n werklikheid dat woorde dit nie kan beskryf nie. Dit maak van bepeinsing 'n onmisbare geloofsoefening.

“Welgeluksalig is die man wat nie wandel in die raad van die goddelose en nie staan op die weg van die sondaars en nie sit in die kring van die spotters nie; maar sy behae is in die wet van die Here en hy oordink sy wet dag en nag” (Ps.1:1,2).

Lees volledig by Kultuurdagboek

1. In 1951 op hierdie dag verskyn die eerste deel van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT). Dit was 'n gebeurtenis van belang: die eerste vrug van 'n arbeid wat prof JJ Smith van die Universiteit van Stellenbosch in 1926 aangepak het om die Afrikaanse taalmiddele te versamel en te verklaar as intrument vir die jong, pas erkende taal. Teen 1980 het nog vyf dele reeds by die Staatsdrukker in Pretoria verskyn en is die organisasie van die begin stewig gevestig op Stellenbosch as staatsonderneming onder die vleuels van die Universiteit. Die Woordeboek, gebaseer op aantekeninge van die gebruik van Afrikaans, van streektaal tot vaktaal, bied 'n skat van woorde en uitdrukkings na omvang, betekenis en gebruik, bewerk met die hulp van bakman en leek. Elkeen kan uit hierdie versameling kundigheid put.

2. 1917: Die Saamwerk-Unie is op hierdie dag gestig. Lees hieroor in hoofartikel.

3. 1870: Ten spyte van genl JC Smuts se anti-Afrikaner-veldtog in sy latere loopbaan bly hy deel van 'n belangrike tydvak in ons volk se geskiedenis en word daar een en ander in die hoofartikel berig oor sy lewe na sy geboorte op hierdie dag.

KULTUURDAGBOEK 24 MEI

Lees volledig by Kultuurdagboek

Ten midde van genl JC Smuts se anti-Afrikaner-veldtog as Britse spioen, lid van die binnekring van die Round Table en ’n selferkende Britse Israeliet, bly hy deel van 'n belangrike tydvak in ons volk. Politieke kenners bespreek na reeds meer as een geslag na sy dood steeds sy betekenis in ons geskiedenis.

Jan Christiaan Smuts is op 24 Mei 1870 op Boplaas, Riebeeck-Kasteel, gebore. Ongetwyfeld een van die slimste Afrikaners en van die veelsydigste, maar hy het sy bynaam, Slim Jannie, egter nie soseer aan sy intellektuele bekwaamheid te danke nie, wel aan sy aangepaste politiek en sy systappies daarbinne.

KULTUURDAGBOEK 24 MEI

Lees volledig by Kultuurdagboek

Onder leiding van adv EG Jansen is die 'Saamwerk-Unie van Natalse vereniginge' in die Gedenksaal van die NG Kerk in Pietermaritzburg gestig. Soos die naam aandui, was dit die doel om die verskillende vereniginge onder Afrikaners in Natal te verenig om sodoende Afrikaners in die provinsie tot hegte en eendragtige optrede aan te spoor. Dit was bo alle twyfel een van die belangrikste gebeurtenisse vir die vestiging van Afrikaans as taal en vir die Afrikaner in Natal.

Op die eerste bestuursvergadering is dit aan mev MM Jansen opgedra om 'n skema vir 'Eksamen in Afrikaans' op te stel. Die skema is deur mev Jansen in September 1917 voorgelê, en so is die eerste eksamen in Afrikaans in Suid-Afrika gebore – wat natuurlik met aanpassings, bestaan het tot Suid-Afrika kommuniste as regeerders gekry het.

Geskryf deur Philip Venter  (u kan die boek bekom deur hom te skakel by  083 444 7672)

Die regering het hulle hoop op die aangekondigde krygswet geplaas, met hulle Derde Mag om totale outoriteit te neem van die land, wat hulle aanvanklike plan was. Hulle het hulle egter misreken met die woede van die burgers, wat hierdie leër letterlik van die aarde weggevee het. Die laaste ding wat die regering wou hê is wet en ordeloosheid, waaroor hulle feitlik geen beheer sou hê nie.

Een groot deel van hulle plan het geslaag en dit is om deur die verval van alle stelsels, desperaatheid te skep en deur hulle polarisasie van rasse, ‘n burgerloorlog te veroorsaak.

Burgeroorloë het, met enkele uitsonderings, ‘n manier om baie lank uitgerek te word. Indien ‘n mens die Koreane as ‘n enkele etniese groep sou beskou, duur die burgeroorlog tussen die Suide en die Noorde daarvan reeds vir 70 jaar, aangesien ‘n amptelike vredesooreenkoms nog nooit bereik is nie.

KULTUURDAGBOEK 23 MEI

Lees volledig by Kultuurdagboek

By Congella sou die Afrikaner vir die eerse keer met sy bloed sy republikeinse vyheidsideaal teen die Brit verdedig. Ná die wettige grondaankoop van Dingaan vir 'n vaste woonplek in die hartland van Natal, sy verraderlike moord op Piet Retief en sy medeburgers, en die vergelding by Bloedrivier op 16 Desember, sou die Trekkers, ten spyte van Britse teenkanting, al hul kragte inspan om Natalia, hul republiek, te konsolideer. Hulle versoek om as "een vrije en onafhankelijk volk" deur Brittanje erken te word, is egter genegeer. Valse redes is gesoek en aangewend om weer Port Natal te beset, wat die Britse troepe reeds in 1839 om finansiële redes ontruim het.

Lees volledig by Kultuurdagboek

1. Stephen Eyssen, Suid-Afrikaanse bariton, komponis, opoedkundige, redaksielid van die erste FAK Volksangbundel en 20 jaar lank lid van die FAK Musiekkommissie, is in 1890 gebore. In 1914 het hy sy bekendste werk, Segelied, geskep. As skoolhoof op Heidelberg het hy in die dertigerjare 'n leidende rol in die musieklewe van Johannesburg, Pretoria en Heidelberg gespeel, dikwels uitgesaai, en ook van die eerste plate van Afrikaanse kunsliedere gemaak.

In my 72e lewensjaar aanvaar ek dat my lyf uiteindelik ’n WhatsApp-groep begin het … en ek is nie meer die admin nie. My ledemate het begin onafhanklik funksioneer. Jy staan nie meer eenvoudig net op nie. Nee. Dis nou ’n volledige bestuursvergadering tussen knieë, rug, heupe, en my een skouer wat sedert 2009 kwaad is oor iets.

My knieë is nou ‘n weervoorspelling-app. Ek stap verby ’n spieël en my knieë sê: “Ons gaan nie draf nie. Moenie eers dink om te kyk na jou tekkies nie anders gaan ons permanent op pensoen.”

Een verkeerde slaap-posisie, en my nek staak pynlik vir drie dae.

My blaas het my reeds gewaarsku: “Ons gaan nou elke 40 minute ’n noodvergadering hou. Dag én nag.”

My oë praat al voor 70 hard met my: ““Ons probeer ons bes. Maar almal het besluit om in die lettergrootte van ‘n mier se eierstok te skryf.”

Slaap ek deesdae effens skeef, gaan een van my arms op mediese verlof.

Intussen probeer my brein nog optree asof alles normaal is. Net gister sê hy vir my: “Kom ons verf die huis!” My lyf se antwoord: “Kom ons sit eerder net stil en kyk hoe ander mense dit op YouTube doen.”

Dis wat ek dan nou deesdae doen – stilsit. Maar as ek wil opstaan, begin die Windows-startup-klanke van voor af: “Ooff”, “Aaah” of “Eish”.

As dit nou so gaan, wat gaan op 80 gebeur – of sal Whattsapp en Windows dan nie meer bestaan nie...

KULTUURDAGBOEK 22 MEI

Lees volledig by Kultuurdagboek

Daniël Francois Malan is op Riebeeck-Wes gebore op 22 Mei 1874. Nadat hy sy studie aan die Stellenbosch Kweekskool voltooi het, gaan hy na die Universiteit van Utrecht waar hy in 1905 promoveer met 'n proefskrif 'Het Idealisme van Berkeley'. Hy word predikant op Heidelberg in Transvaal, later Montagu en ook Graaff-Reinet, waar hy aandag trek as kultuur- en kerkleier en bevorderaar van onderwyssake.

In 1908 en 1911 lewer dr Malan sy beroemde redes, 'Het is ons Ernst', en 'Taal en Nationaliteit'. In 1909 is hy mede-stigter van De Zuid-Afrikaanse Akademie.