Gedagtes vir elke dag
Of lees almal by Gedagtes vir elke dag
Daar bestaan uiteindelik twee dinge wat wel belangrik is vir 'n mens, ongeag wie hy is: die liefde en begrip van sy gesin. Alle ander dinge wat hy voortbring, is onbelangriker.
1931: SUID-AFRIKA VIER KULTUURDAG
KULTUURDAGBOEK 1 JUNIE
Lees volledig by Kultuurdagboek
Nasionale feesdae is geleenthede wanneer die Suid-Afrikaanse volk by herhaling besondere gebeurtenisse in sy verlede herdenk. Die waarde van sulke geleenthede lê daarin opgesluit dat dit hernieude volkstrots en –bewustheid laat ontbrand.
As volksorganisasie was dit dus vanselfsprekend dat die FAK 'n indringende rol in hierdie verband gespeel het in die dae voordat dit ook deur infiltrasie van ons volksvyande lamgelê is. Die geesdrif wat die Eerste Taal- en Kultuurkongres op 18 en 19 Desember 1929 in Bloemfontein gekenmerk het, het die eerste ampsdraers van die FAK daarvan oortuig om die besieling wat daarvan uitgegaan het, aan die volk oor te dra.
Die behoefte was dat elke Afrikaner op praktiese wyse die geleentheid gegun moet word om aktief aan die kultuurstryd deel te neem en sy geringe bydrae te lewer tot die vestiging van Afrikanertrots. Die Uitvoerende Komitee van die FAK het onderneem om praktiese uitvoering aan hierdie ideaal te gee.
KULTUUR- DAGBOEK 1 JUNIE
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. 1691: Simon van der Stel, laaste Kaapse kommandeur, word deur die Vereenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC) tot eerste goewerneur aan die Kaap de Goede Hoop bevorder in erkenning van sy werk.
2. 1773: Wolraad Woltemade, Kaapse visserman, red op 65jarige leeftyd 14 skipbreukelinge van die skip De Jonge Thomas aan die mond van die Soutrivier. Hyself verdrink in die poging toe te veel angstige skripbreukelinge om sy perd vasklou. Die Wolraad Woltemade-dekorasie word vir uitstaande dapperheid toegeken.
3. 1994: Nadat dr Verwoerd Suid-Afrika ten goede uit die Statebond gehaal het, is die land sedert 1994 toe dit deur 'n swart kommunistiese regering oorgeneem is, weer lid van die Statebond.
4. 1903: Grobbelaar-Versekeringsmaatskappy word gestig. EJ Grobbelaar-versekeringsmaatskappy is 'n begrafnisversekeringsonderneming en seker die oudste Afrikaanse versekeringsmaatskappy. Hulle word beskou as die beginpunt van die Rentmeestergroep wat met sy uitgebreide belangeprotefeulje later gevestig is as 'n bekende Afrikaanse sake-onderneming.
5. 1891: Lees in hoofartikel oor die Adendorff-trek se begin op hierdie dag.
6. 1931: Suid-Afrika vier Kultuurdag – lees hieroor in hoofartikel.
1891: ADENDORFF- TREK BEGIN
KULTUURDAGBOEK 1 JUNIE
Lees volledig by Kultuurdagboek
Die sogenaamde Adendorff-trek na Banjailand (die ou suidelike Rhodesië, nou Zimbabwe) sou op dié dag begin het. Die trek was 'n uitvloeisel van kontak op godsdienstige terrein en die jagveld tussen Transvaalse Boere en die Sjonas noord van die Limpoporivier.
Reeds in 1880 is Transvalers uitgenooi om die Banjais teen die aggresiewe Matabeles te beskerm. Eers in Augustus 1890 is 'n grondkonsessie onderteken terwyl Rhodes se Brittish South African Company Masjonaland beset het. 'n Trek na Banjailand is vir 1 Junie 1891 gepropageer. Aangesien 'n besetting van Banjailand Masjonaland van die suide sou afsny, het Rhodes diplomatieke kragte teen die ZAR ingespan, alle Limpoporivierdeurgange bewaak en Britse soldate na Botswana verskuif.
AS DIE SOUT LAF WORD
Ds A.E. van den Berg
“Julle is die sout van die aarde, maar as die sout laf geword het, waarmee sal dit gesout word? Dit deug nêrens meer voor as om buite gegooi en deur die mense vertrap te word nie” (Mat.5:13).
Soos wat sout kos smaak gee, gee gelowiges smaak aan 'n smaaklose Godsvyandige wêreld. In Jesus se tyd was sout klipsout en uit die Dooie See se omgewing afkomstig. Weens onsuiwerhede daarin het dit 'n slegte nasmaak gehad. As dit nat geword en opgelos het, is talle onsuiwerhede vrygestel. Om dit dan weg te gooi, sou die grond waarop dit val onbruikbaar gemaak het. Daarom is dit eerder op openbare paaie gegooi om deur mense vasgetrap en so die pad harder te maak.
1902: VREDE VAN VEREENIGING
ONTWIKKELINGSFASETTE TOT REPUBLIEKWORDING
KULTUURDAGBOEK 31 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Hoofsaaklik as gevolg van die Britse beleid van verskroeide aarde teen die Boere in die Tweede Vryheidsoorlog van 1899-1902, het die Afrikaner tot onderhandeling met Engeland ingestem.
Op 15 Mei 1902 het dertig Vrystaters en dertig Transvalers onder genl Beyers as voorsitter by Vereeniging die kwessie van oorgawe bespreek. Eenstemmigheid het uitgebly maar op hierdie Saterdag in 1902 is besef dat die vernietiging van Boere-eiendom en die moord op vrouens en kinders die land en volk sal breek. Daarom is onvoorwaardelik oorgegee – 54 daarvoor en ses daarteen.
In George Heys se Melrose-woning in Pretoria is Smuts en Hertzog se oorgawe-dokument dié aand aan Milner en Kitchener oorhandig. Om 23:05 is dit onderteken.
KULTUUR- DAGBOEK 31 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. Die Vrede van Vereniging word om 23:05 in 1902 gesluit. Lees hieroor in hoofartikel.
2. Die Unie van Suid-Afrika kom in 1910 tot stand.
3. Die Brandwag, Afrikaanse dagblad, verskyn vir die eerste keer met Gustav Preller en WMR Malherbe as redakteurs.
4. Die Unievlag word in 1928 vir die eerste keer saam met die Union Jack in Kaapstad gehys en Die Stem van Suid-Afrika word by hierdie geleentheid gesing.
5. Adv Charles Robberts (Blackie) Swart word in 1961 as die eerste verkose staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika ingehuldig.
1902: VOORSPEL TOT OORGAWE
KULTUURDAGBOEK 30 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Tussen 15 en 31 Mei 1902 is daar, ná uitgebreide korrespondensie sedert Maart oor vrede tussen die strydende Boere- en Britse magte, en na onderlinge samesprekings by Kroonstad, Klerksdorp, Pretoria, Vereeniging en weer Pretoria en ook weer Vereeniging, tot vrede besluit. Dit was 'n uitgerekte, netelige saak.
Van 29 Mei af is by Vereeniging finale helderheid begin kry. Die sittings is deurgaans met gebed geopen en gesluit. Verslae van die verskillende ondersoekgroepe was byna almal ontvang en verklaar.
Op Vrydag 30 Mei was die einde werklik in sig. Pres. Steyn het die 29e weens swak gesondheid as Vrystaatse president bedank, en CR de Wet is in sy plek as waarnemer aangewys.
KULTUUR- DAGBOEK 30 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. 1815: Die Britse troepedraer Amiston strand by Waenhuiskrans in die Kaap. Slegs 6 van die 340 mense aan boord oorleef.
2. 1918: Cornelis Jakob Langenhoven skryf op 30 en 31 Mei die eerste drie strofes van Die Stem van Suid-Afrika.
3. 1902: Lees in hoofartikel oor die Voorspel tot Oorgawe van die Boerevolk in oorlog gewikkel.
4. 1900: Paul Kruger verlaat Pretoria as banneling. Lees hieroor in hoofartikel.
1900: PAUL KRUGER VERLAAT PRETORIA AS BANNELING
KULTUURDAGBOEK 30 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Toe president Kruger die aand van 29 Mei in Pretoria van sy vrou Gezina, ander familielede en amptenare afskeid neem, was hy nie 'n vlugteling of was dit nie selfopgelegde martelaarskap nie. Dit was 'n selfgekose vertrek in oorleg met en byna in opdrag van die wettige Boereregering van die land asook ná onderhandelings met Boere-voormanne soos pres MT Steyn en andere van die Vrystaat. Hy moes eenvoudig nie in die hande van die aanrukkende Britse vyand val nie omdat dit 'n sielkundige neerlaag vir hom en 'n terugslag vir die volksgevoel sou beteken.
Verder moes hy in die buiteland gaan hulp soek: geld en begrip, goedere en steun aan die Boeresaak teenoor Brittanje deur die Europese regerings en nie langer net deur die Europese publiek nie.
Voorts moes Kruger dringend mediese aandag aan sy pynlike, chroniese ontsteekte oë gee en dit kon hy alleenlik in Nederland laat doen.
1619: SINODE VAN DORDRECHT AFGESLUIT
KULTUURDAGBOEK 29 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Verskeie sinodes is gedurende die 16e eeu in Dordtrecht, Nederland , gehou, maar die bekendste is ongetwyfeld die groot sitting van 13 November 1618-1619. Dit was van grondliggende betekenis vir die kerke van die Reformasie. Direkte aanleiding was die beroeringe oor die invloed van afwykende beskouinge ivm die leer van die uitverkiesing – bekend as die Remonstrantse standpunt, of die Armeense leer.
Hierdie Sinode het ook die Dordtse Kerkorde sy teenswoordige vorm gegee om as rigsnoer te geld vir 'n gesonde gereformeerde kerkregering.
KULTUUR- DAGBOEK 29 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. 1807: 'n Appèlhof vir siviele eise word in die Kaap ingestel.
1900: Die veldslae by Kliprivierberg (ZAR) waarin die Boere die aftog moes blaas, en Biddulphberg naby Senekal (OVS) waar Macleod se Britse magte verslaan is, asook by Lindley (OVS) tussen 27 en 31 Mei waar kol Spragge met 441 offisiere en manskappe aan die Boere onder bevel van genl PD de Wet oorgegee het, vind plaas.
2. 1933: Die eerste 10 000 Afrikaanse Bybels kom in Suid-Afrika aan. Met gretigheid is na hierdie koms uitgesien en uiteindelik het dit met die Carnarvon Casle uit Londen in Kaapstad aangekom. Op verskeie plekke in die land sou die ontvangs van hierdie Bybel op feestelike wyse geskied.
3. 1619: Die Sinode van Dordrecht 1618-1619 sluit af. Lees hieroor in hoofartikel.
KULTUUR- DAGBOEK 28 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. 1911: Totius se pa, ds Stephanus Jacobus du Toit, was 'n skrywer, digter, stigterslid van die Genootschap van Regte Afrikaanders, en is oorlede op hierdie dag op Kleinbosch in die Kaap. Hy is tereg genoem die vader van die Eerste Afrikaanse Taalbeweging. Hy was ook stigterslid van Di Patriot en die Afrikanerbond, asook redakteur van Ons Klyntji en Dit Patriot. Hy word ook onthou as vroeëre Bybelvertaler.
2. 1856: Nonnie de la Rey (Jacoba Elizabeth), vrou van genl Koos de la Rey, is op hierdie dag gebore in die distrik Tulbach in die Kaap.
3. 1881: Prof DF Malherbe is op hierdie dag gebore. Lees meer oor hom in hoofartikel.
1881: PROF DF MALHERBE
KULTUURDAGBOEK 28 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Daniël Francois Malherbe is op hierdie dag in Daljosafat naby Paarl in die Kaap gebore. Hy het grootgeword in 'n sfeer wat gedrenk was in liefde vir land, volk en taal. Sy vader, PJ Malherbe, was 'n wynboer wat op 14 Augustus 1875 een van die stigterslede van die Genootskap van Regte Afrikaners was. In die Gedenkschool der Hugenoten waar hy saam met AG Visser en Totius gestudeer het, is sterk nadruk gelê op vaderlandsgeskiedenis en Bybelkunde. Die pleganker van sy lewe en sy werke was godsdienssin en volksliefde.
Nadat hy die BA-graad aan die Victoria College op Stellenbosch verwerf het, is hy sonder enige voorkennis van Duits na Duitsland, waar hy na 'n aantal jare die D Litt-graad magna cum laude aan die Universiteit van Freiburg behaal het.
VOLKSONDES EN VOLKS- VEROOTMOEDIGING
https://youtu.be/LZhIWqcaUws?si=NU0aY1RHfBFvj3Za
By die skakel hierbo gesels dr Jann Schlebusch oor volksondes en volksverootmoediging.
Die Afrikaner & Boer staan nie net voor ’n politieke of kulturele stryd nie, maar voor ’n geestelike toets. Geen volk kan voortbestaan as hy sy rug op God draai, sy eie eer soek, verdeeld leef en die waarheid van sy Woord versaak nie. Volksverootmoediging beteken daarom nie bloot emosie of simboliese gebare nie — dit is ’n volk wat saam erken: “Ons het gesondig teen God.”
Persoonlike verootmoediging gaan oor my eie hart voor die Here. Volksverootmoediging gaan verder: dit is wanneer ’n volk sy hoogmoed, liefdeloosheid, verdeeldheid, materialisme, onreinheid, geestelike traagheid en ongehoorsaamheid openlik bely en terugkeer na God se orde en waarheid.
Die Here vra nie eerstens politieke mag nie, maar gehoorsaamheid. Nie net woorde nie, maar bekering. Nie net tradisie nie, maar waarheid in die binneste. “Soek eers die koninkryk van God en sy geregtigheid...”
Mag die Afrikanervolk weer leer om op sy knieë te leef; om sy sondes te belei sonder verskonings; om vaderskap, waarheid, geregtigheid, geloof en selfdissipline te herstel; en om weer ’n volk te wees wat nie sy hoop in mense plaas nie, maar in God alleen.
“Soek eers die koninkryk van God en sy geregtigheid...”
1914: INSTELLING VAN DIE HERTZOGPRYS
KULTUURDAGBOEK 27 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Die ontstaan van die Hertzogprys kan teruggevoer word tot 1907 toe die Vrystaat verantwoordelike bestuur verkry het. Genl JBM Hertzog, destydse Minister van Onderwys, het in 1908 'n nuwe onderwyswet deur die Vrystaatse Parlement aangeneem gekry wat dubbelmedium-onderwys verpligtend maak en hoër besoldiging aan volkome tweetalige onderwysers vasstel.
Verset breek onder 'n aantal eentalige Engelse onderwysers en Engelse ouers uit. Drie inspekteur word afgedank weens moedswillige pogings om die wet te verongeluk. Na aanleiding van sekere woorde wat genl Hertzog sou gebruik het word 'n lasteraksie deur een van die inspekteurs, ene Fraser, teen die Minister ingestel. Fraser wen die saak en genl Hertzog moet 25 pond skadevergoeding en die hofonkoste betaal.
KULTUUR- DAGBOEK 27 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. 1874: Die eerste trek na Damaraland vind plaas. Toe Gert Alberts op hierdie dag sy plaas naby Pretoria verlaat het was dit die begin die Dorslandtrek. Met dertien huisgesinne, hoofsaaklik uit die distrikte Pretoria en Rustenburg, is die volgende jaar die moeisame tog deur die Kalahariwoestyn na die Ngamimeer aangepak.
2. 1914: Die Hertzogprys word ingestel. Lees hieroor in hoofartikel.
Johannes Calvyn (Jean Cauvin), teoloog, kerkleier, opvoedkundige, skrywer van die Institusie, stigter van die Akademie van Genève en leier van die kerkhervorming in oa Brittanje, Skotland, Duitsland, Pole, Hongarye, Nederland en Switserland, is in 1564 in Genève, Switserland, oorlede.
EK IS JOU GOD
Hannes Ollewagen
Jes. 41:8-20
“Wees nie bevrees nie, want Ek is met jou; kyk nie angstig rond nie, want Ek is jou God. Ek versterk jou, ook help Ek jou, ook ondersteun Ek jou met my reddende regterhand.” (:10)
Hoeveel gerusstelling bring hierdie woorde nie in ’n mens se gemoed nie. Die versekering van die lewende God se nabyheid, hulp en ondersteuning. ’n Mens moet egter met erns hierdie gedeelte bestudeer en verstaan dat die mens nie die sentrale en belangrikste tema van hierdie gedeelte is nie. God behoort die beklemtoning te wees en nie die mens nie. Die mens is maar die werktuig in God se hand waardeur Hy verheerlik word en waardeur sy grote krag openbaar word. “Wees nie bevrees nie, wurmpie Jakob, volkie Israel! Ék help jou, spreek die HERE, en jou Losser is die Heilige van Israel. Kyk, Ek maak jou tot ’n skerp, nuwe dorsslee wat baie tande het: jy sal berge dors en fyn maal, en heuwels maak soos kaf. Jy sal hulle uitwan, en die wind sal hulle wegneem en die storm hulle verstrooi; maar jy sal juig in die HERE, jou beroem op die Heilige van Israel.” (:14-17).
WITMAN, WAAR IS JOU VRYHEID? (9)
Dr Willie Lubbe
Lees reeks by Witman, waar is jou vryheid?
VRYHEID - en kultuur
(Geskryf voor ANC-oorname)
"Daar is een prys wat ons Republiek nie mag betaal nie. Dit is die prysgawe van die Blankedom ... Die behoud van die blanke volk van Suid-Afrika is die uiteindelike doel waarvoor niks ons sal laat stuit nie." -Dr HF Verwoerd; Volksraad 25 Junie 1963.
Die Afrikaner se kultuur het in die sewentiger en tagtiger jare baie sterk gestaan. Party Afrikaners sou dalk selfs sê dat ons toe kulturele volwassenheid en miskien selfs onaantasbaarheid bereik het. En tog is dit gepas om Afrikanerkultuur onder die ontleedmes te plaas, veral nou. Daardeur mag ons dalk leer of ons tog nie op ’n verkeerde pad was nie. Wie weet, dalk sou so ’n betydse kritiese selfbeskouing ons in staat stel om ’n sekerder toekoms vir ons en ons nageslagte te beplan.
WAAROM ONSEKERHEID?
Waarom bestaan daar ’n gevoel van kulturele en politieke bedreiging? Is dit slegs die instel van ’n onbekende en vreemde staatsvorm wat ons ontwrig? Of is daar ook ander redes vir ons onsekerheid?
WAAKSAAMHEID NODIG
’n Klein kulturele groep soos die Afrikaner kan nooit sy waaksaamheid oor sy eie kulturele goedere laat verslap nie. Geen volk is te volwasse of te gekultiveerd om sy politieke en kulturele selfbeskikking te verloor nie. Dit geld in besonder vir die Afrikaner veral in hierdie tyd van magsdeling. Selfs ons waaksaamheid teenoor verdringing van ons eie kultuur deur die Engelse kultuur behoort nie verslap te word nie.
1948: NP MET DF MALAN KOM AAN BEWIND
KULTUURDAGBOEK 26 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
Die Tweede Wêreldoorlog se nawerking op die ekonomiese en maatskaplike gebied het 'n invloed op die politieke gesindhede van mense gehad wat uiteindelik die Nasionale Party sou bevoordeel. In dié tyd het hierdie party ook sy kleurbeleid, in 1938 op 'n Uniale kongres gereformuleer, sterk op die voorgrond gebring en is die beleid van apartheid al sterker bepleit.
In die geledere van die Verenigde Party het 'n liberale vleuel onder leiding van JH Hofmeyr ontstaan wat apartheid teengestaan het.
In 1946 het dr Malan en mnr NC Havenga, leier van die kleiner Afrikanerparty, 'n samewerkingsooreenkoms gesluit wat in 1948 tot 'n verkiesingsooreenkoms uitgegroei het. In die algemene verkiesing op hierdie datum het die strydpunte van apartheid teen die gelykstelling van die rasse 'n belangrike rol gespeel naas ekonomiese vraagstukke en die Smutsregering se optrede tydens die oorlog en daarna.
KULTUUR- DAGBOEK 26 MEI
Lees volledig by Kultuurdagboek
1. Die Nasionale Party onder dr DF Malan kom aan bewind in 1948. Lees hieroor in hoofartikel.
2. 1969: Die FAK se Ekonomiese Komitee word gestig: Nadat die Uitvoerende Komitee van die FAK op 16 Februarie 1968 besluit het dat die bates van die Ekonomiese Instituut by die FAK ingelyf word, het hy op 26 Mei 1969 besluit om met die ontbinding van die instituut 'n Ekonomiese Komitee in te stel om hom steeds te beywer vir die ekonomiese belange van die Afrikaner en om die FAK van advies oor sy geldsake te dien.