1940: AFRIKANER- EENHEIDS- KOMITEE GESTIG

KULTUURDAGBOEK 9 JUNIE

Lees volledig by Kultuurdagboek

Op hierdie dag het die Afrikanereenheidskomitee (AEK), saamgestel uit leiers van die Herenigde Nasionale Party (HNP), die Ossewa-Brandwag (OB), die FAK en die Reddingsdaadbond (RDB), tot stand gekom met die tweelede taak om die breuke in Afrikanergeledere te heel en 'n grondwet vir 'n toekomstige republiek op te stel.

GRONDWET

Reeds op 4 November 1939 het 'n groep Afrikaners in dr HF Verwoerd se kantoor by Die Transvaler in Johannesburg byeengekom om 'n ontwerp-grondwet vir 'n moontlike republiek te bespreek. Die ontwerp sou na voltooiing ter beskikking van die Nasionale Party gestel word. 'n Kommissie onder voorsitterskap van prof LJ du Plessis is saamgestel uit onder meer dr TE Dönges, dr N Diederichs, dr A Hertzog, dr HF Verwoerd, prof CGW Schumann, mnr IM Lombard en prof HB Thom. Om praktiese redes is gevind dat dit beter sou wees as net een mens die ontwerp opstel en dr Verwoerd het die taak op hom geneem.

'n Ontwerp-grondwet van 29 bladsye is aan prof Du Plessis gestuur wat dit ná wysiginge deur 'n sentrale komitee van verskillende organisasies, aan dr Malan oorhandig het.

AEK

Dr DF Malan was die sameroeper en dr PJ Meyer die sekretaris. Die ander bestuurslede was dr JFJ van Rensburg, dr N Diederichs, mnr IM Lombard en die voorsitter van die Interkerklike Kommissie.

Die breuk in Afrikanergeledere was tuseen dr Malan en genl Hertzog  en daarna tussen die Herenigde Nasionale Party en die Ossewa-Brandwag. In sy helingspogings het die komitee feitlik geen welslae behaal nie. Die verwydering tussen dr Malan en genl Hertzog was teen November 1940 finaal. 'n Jaar ná die totstandkoming van die AEK het die verhoudinge tussen die HNP en die OB verswak. Versoeningspogings is  verskerp maar dr Van Rensburg van die OB het dr Malan en die HNP-leiers in 'n toespraak in Pretoria besonder skerp aangeval.

Op 29 September 1941 het hulle die FAK en die RDB hulle aan die komitee onttrek omdat hulle nie in 'n politieke stryd gesleep wou word nie.
Die komitee het op 24 Oktober 1941 opgehou bestaan.