OVS- UNIVERSITEIT GESTIG

18 MAART 1950: STIGTING VAN DIE UNIVERSITEIT VAN DIE ORANJE-VRYSTAAT

Lees volledig by Kultuurdagboek

Reeds in 1896 het pres MT Steyn die ideaal van 'n selfstandige universiteit vir die Vrystaat gekoester. In 1899 besluit  die Volksraad om in samewerking met die ZAR 'n eie republikeinse inrigting vir hoër onderwys tot stand te bring. Die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog sou die verwesenliking van hierdie ideaal egter verhinder.

Intussen het dr Johannes Brill, rektor van die Greykollege, verskeie van sy matrikulante vir die Intermediêre Eksamen van die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop opgelei, wat die grondslag gevorm het vir die stigting van die Grey-Universiteitskollege in 1904 deur die Oranjerivier-Kroonkolonieregering.

Byna 'n halwe eeu sou die GUK 'n klein en versmaaide inrigting bly, omdat die Vrystaters verkies het om hul seuns en dogters na ander inrigtings te stuur en ook vanweë die feit dat die GUK se beleid en voertaal nie hoofsaaklik Afrikaans was nie.

Om die inrigting 'n sterker Vrystaatse karakter te gee, is die naam in 1935 na die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat, verander. Sedert 1918 het die inrigting 'n samestellende kollege van die Universiteit van Suid-Afrika uitgemaak, wat ná die Tweede Wêreldoorlog die meeste van sy kolleges as selfstandige universiteite moes afstaan. Ná die oorlog is die langdurige stryd om die inrigting 'n suiwer Afrikaner- en Christelik-nasionale karakter te gee, gewen. Die studentetal het snel begin groei, en op grond van die gehalte van doseerwerk en navorsing aan die inrigting, het 'n Gekose Komitee in 1949 by die Volksraad aanbeveel dat die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat 'n volwaardige en selfstandige universiteit moet word. 'n Jaar later, op 18 Maart 1950, het die Universiteit van die Oranje-Vrystaat formeel tot stand gekom en sedertdien van krag tot krag gegroei.