1919: JH HOFMEYR – AFRIKANERVOLK SE TELEURSTELLING

KULTUURDAGBOEK 4 MAART

Lees volledig by Kultuurdagboek

Op hierdie dag het die intellektueel hoogsbegaafde Jan Hendrik (Frederik) Hofmeyr op 24 jarige ouderdom rektor van die Witwatersrandse Mynskool, Universiteit in 1922, geword.

Op 29 jaar was hy in 1924 Administrateur van Transvaal. Alles wat hy tot op daardie tydstip aangeraak het, het hy hoofsaaklik 'n groot sukses van gemaak. Sy breinvermoë is deur vriend en vyand geprys. Maar hy het van die begin af en deurgaans vreemd teenoor die Afrikanerstryd gestaan.

In die jare twintig en dertig was elke Afrikanerleier nodig om die volk ekonomies, polities en kultureel te ondersteun. Die Afrikanergevoel het gevolglik teen hom gegroei, en hy was verplig om in 1929 as Transvaalse Administrateur te bedank.

Hy het hom dadelik by Smuts se Suid-Afrikaanse Party geskaar maar deurgaans ook hier half ontuis gevoel, omdat hy 'n breër, meer oop en geïntegreerde Suid-Afrikanisme voorgestaan het. Nogtans het hy ná 1939 Smuts se regterhand en adjunk-premier geword. Die land was aan hom oorgelaat want Smuts was met sy internasionale oorlogstake besig. Die gevolg was groeiende onrus by die Afrikaner omdat sy kultuur en afkoms juis via die politiek verder bedreig is. Dit was 'n uitgemaakte saak dat Hofmeyr polities die bejaarde Smuts se opvolger sou wees. Smuts is deur Brittanje vereer vir sy verraad teen die Afrikanervolk.

In 1948 is Smuts polities verwerp onder meer omdat Hofmeyr eendag premier kon word.