1864: BURGERSTRYD BY KROKODILRIVIER

KULTUURDAGBOEK 5 JANUARIE

Lees volledig by Kultuurdagboek

Pres MW Pretorius se pogings om die twee Boererepublieke te verenig, was nie voldoende beweegrede vir die Transvalers om hom op die duur as president van albei state te aanvaar nie.

Terwyl hy in die Vrystaat was, het kmdt-genl Stephanus Schoeman as president van die ZAR waargeneem, maar die nuutverkose Volksraad van 1862 wou Schoeman nie aanvaar nie. Ongekende onderlinge onenigheid het sedertdien hoogty gevier.

Omdat teenstanders van WC Janse van Rensburg die egtheid van sy verkiesing as president in 1863 in twyfel getrek het, het hulle uiteindelik tot openlik geweld oorgegaan en in 1863 as 'n Volksleër onder kmdt JW Viljoen teen die sogenaamde Staatsleër onder SJP Kruger opgetrek,

Nadat kleiner skermutselinge in Desember 1863 naby Potchefstroom plaasgevind het, het die twee leërs in alle erns op 5 Januarie 1864 by Krokodilrivier, tussen Rustenburg en Pretoria, slaags geraak. Die totale ongevalle dié dag was ongeveer tien dood en twintig  gewond. Stortbuie het die geveg tydelik vertraag. Die volgende dag het Pretorius self opgedaag, aangebied om as bemiddelaar op te tree, en is hy in die presidentsverkiesing in Mei met 'n groot meerderheid herkies.