24 SEPTEMBER 1898: DR HANS VAN RENSBURG EN DIE OB

KULTUURDAGBOEK 24 SEPTEMBER

Lees volledig by Kultuurdagboek

Johannes Frederick Janse van Rensburg is op hierdie dag gebore. Sy vader se deelname aan die Tweede Vryheidsoorlog, die nederlaag teen die Engelse en die bewuste verengelsingsbeleid daarna, het 'n belangrike rol in sy vormingsjare te Winburg gespeel. Sy loopbaan is gekenmerk deur buitengewoon vinnige bevordering – in 1930 het hy sy doktorsgraad in die regte behaal, en drie jaar later tot Sekretaris van Justisie bevorder. Dit was in hierdie hoedanigheid dat hy Duitsland besoek het, Hitler ontmoet het en sterk deur die Nasionaal-Sosialistiese ideologie beïndruk is.

Op 38jarige ouderdom is hy as Administrateur van die OVS aangestel maar hy bedank in 1940 om Kommandant-generaal van die Ossewa-Brandwag (OB) te word, 'n beweging wat in die dertigerjare derduisende Afrikaners gelok het. Die oorsprong van hierdie beweging was onder meer geleë in die Simboliese Ossewatrek van 1938  wat Afrikaner-patriotisme tot 'n hoogtepunt gevoer het.

In navolging van die Duitse Nasionaal-Sosialisme was die amptelike beleid van die OB onder meer 'n verenigde volkspolitiek met burgerskap slegs aan volksgenote, anti-kapitalisme en anti-Kommunisme, geleidelike rassesegregasie en bekamping van werkloosheid. Omdat die OB nie 'n afgebakende terrein vir sy bedrywighede gehad het nie, is 'n ooreenkoms tussen die OB en die Herenigde Nasionale Party (HNP) van dr DF Malan gesluit. Hierdeur is bepaal dat die Party die politieke terrein sou dek terwyl die OB op nie-politieke terrein, soos die beskerming en uitlewing van die Voortrekkerbeginsels en –ideale, insluitende die godsdienstige, morele en ekonomiese opbou van die Afrikanervolk, sou optree, en daar het hy in werklikheid groot besieling gebring.

Gaandeweg het vervreemding egter tussen die Party en die OB ontstaan omdat laasgenoemde al meer op die politieke terrein beweeg en selfs verklaar het dat slegs hy in staat sou wees om 'n republiek vir Suid-Afrika te verkry. Toe die OB begin spot met die futiliteit van demokratiese verkiesings en die leiers van die HNP as liberaliste bestempel, het 'n toenemende getal Nasionaliste die OB verlaat, en na 1948 was hierdie organisasies nie meer 'n belangrike faktor nie.

Van Rensburg is op 25 September 1966 in Kaapstad oorlede nadat hy nog sekere amptelike poste beklee het.