1845: JAN HENDRIK HOFMEYR, 'ONZE JAN...'

KULTUURDAGBOEK 4 JULIE

Lees volledig by Kultuurdagboek

Jan Hendrik Hofmeyr, (Onze Jan) is op hierdie dag in Kaasptad gebore. Hy word om gesondheidsredes deur sy grootouers grootgemaak.

Sy skoolopleiding ontvang hy in Nederlands. Op 17-jarige ouderdom neem hy die redakteurskap van 'De Volksvriend' oor en verenig dit later met De Zuid-Afrikaan onder laasgenoemde se naam.

In 1892 help hy 'Ons Land' stig. Hoewel hy nie 'n voorstander van Afrikaans was nie veg hy in sy artikels vir die kweek van kultuurtrots en patriotisme by die Afrikaners en vir die handhawing van die Hollands-Afrikaanse kultuurbande in die kerk en skool.

In 1878 stig hy 'Het Zuid-Afrikaansche Tijdschrift' om belangstelling vir die Nederlandse taal te wek.

Na sy toetrede tot die Parlement beywer hy hom vir die gelykte regte van Hollands en Engels.

Hy werk mee aan die stigting van die Zuid-Afrikaansche Boeren-Beschermingsvereniging (BBV) om algemene boerebelange te bevorder en in 1883 verenig hy die BBV en SJ du Toit se Afrikanerbond.

Hoewel hy verkies het om sy invloed onregstreeks in die Parlement te laat geld, was hy in 1881 'n paar maande minister in die kabinet van TC Scanlen. Hy het hom daarvoor beywer om 'n hegter ekonomiese eenheid in Suider-Afrika te bewerkstellig.

Sy politieke vennootskap met Rhodes verbreek hy na die Jameson-inval in Transvaal.

In 1890 help hy met die stigting van die Taalbond en vanaf 1903 steun hy 'De Goede Hoop' ter bevordering van die Hollandse taal.

In 1905 hou hy sy beroemde toespraak "Is't ons ernst?", waarvan die woorde op die voetstuk van sy standbeeld in Kaapstad verskyn. Met hierdie vraag het Onze Jan – soos hy in die omgang bekend gestaan het – die Nederlandse taal probeer bevorder dog dit het onregstreeks 'n groot stoot aan Afrikaans besorg deurdat nuwe en geleerde kampvegters soos dr DF Malan en Gustav Preller nou in die bres getree het vir Afrikaans.

Hofmeyr sterf in Londen as lid van die afvaardiging wat die Suid-Afrikawetsontwerp in 1909 na Londen geneem het.